Wody Polskie i samorządy Mazur łączą siły dla ochrony wód i rozwoju żeglugi

Umowę partnerską dotyczącą realizacji II etapu projektu podpisali dziś w Mikołajkach: prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz, prezes Stowarzyszenia Wielkie Jeziora Mazurskie 2020 oraz burmistrz Mikołajek Piotr Jakubowski, a także przedstawiciele stowarzyszenia – burmistrz Giżycka Ewa Ostrowska, burmistrz Rynu Jarosław Filipek oraz burmistrz Rucianego‑Nidy Piotr Feliński.

– Modernizujemy kanały żeglugowe z myślą o poprawie bezpieczeństwa i komfortu żeglugi. Dziękuję za dobrą współpracę ze Stowarzyszeniem Wielkie Jeziora Mazurskie 2020. Dzięki wspólnym działaniom zwiększamy atrakcyjność turystyczną Mazur oraz tworzymy istotny impuls rozwojowy dla lokalnych samorządów i mieszkańców – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Projekt „Zielona Infrastruktura Wielkich Jezior Mazurskich” należy do największych przedsięwzięć hydrotechnicznych i środowiskowych realizowanych w regionie. Całkowita wartość obu etapów wynosi 170,4 mln zł, z czego 58,8 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków UE.

– Podpisaliśmy umowę z naszym strategicznym partnerem – Wodami Polskimi, z którymi od lat realizujemy kluczowe inwestycje dla Systemu Wielkich Jezior Mazurskich. Porozumienie obejmuje modernizację czterech kanałów o strategicznym znaczeniu dla mazurskiego szlaku wodnego. W poprzednich latach wspólnie zrealizowaliśmy m.in. budowę śluzy Guzianka II, modernizację śluzy Guzianka I oraz przebudowę większości najważniejszych kanałów, a także inwestycje infrastrukturalne w Mikołajkach. Dzięki tym działaniom odnowione szlaki służą zarówno żeglarzom, motorowodniakom, jak i wszystkim, którzy wybierają Mazury jako miejsce wypoczynku – powiedział Piotr Jakubowski, burmistrz Miasta Mikołajki, prezes Stowarzyszenia Wielkie Jeziora Mazurskie 2020.

Inwestycja realizowana jest przez Wody Polskie w ścisłej współpracy z samorządami zrzeszonymi w Stowarzyszeniu Wielkie Jeziora Mazurskie 2020 i zaplanowana została na lata 2025–2029.

– System Wielkich Jezior Mazurskich jest sercem turystycznym i gospodarczym regionu. Postępująca degradacja brzegów oraz ich drastyczne zmiany to realne wyzwania, którym musimy dziś wspólnie stawić czoła. Dziękuję Wodom Polskim oraz Stowarzyszeniu Wielkie Jeziora Mazurskie 2020 za odpowiedzialne podejście i gotowość do podjęcia tych działań, bo bez naprawy istniejącej infrastruktury nie możemy myśleć o dalszym rozwoju turystyki i gospodarki regionu. Stowarzyszenie posiada duże doświadczenie w realizacji projektów, dlatego wierzę, że inwestycja będzie prowadzona w sposób profesjonalny. Jako samorząd województwa warmińsko‑mazurskiego w pełni wspieramy ten projekt. To przedsięwzięcie zadba nie tylko o środowisko naturalne, ale także o bezpieczeństwo i komfort żeglarzy oraz turystów, a w konsekwencji również o stabilne dochody mieszkańców regionu. Dlatego z przekonaniem wspieramy tego typu inwestycje – powiedziała Katarzyna Sobiech, wicemarszałek województwa warmińsko‑mazurskiego.

Ochrona wód i adaptacja do zmian klimatu w systemie Wielkich Jezior Mazurskich

Projekt „Zielona Infrastruktura Wielkich Jezior Mazurskich” odpowiada na najważniejsze wyzwania środowiskowe, klimatyczne i rozwojowe regionu. Zakłada ochronę jezior, rzek i kanałów przed postępującą erozją brzegów, nasilającą się w wyniku zmian klimatu oraz rosnącej presji turystycznej. Istotnym celem jest także poprawa jakości wód i ochrona ekosystemów poprzez ograniczenie eutrofizacji oraz odbudowę naturalnych połączeń hydrologicznych systemu Wielkich Jezior Mazurskich.

Równolegle projekt wzmacnia odporność regionu na zmiany klimatu dzięki modernizacji infrastruktury wodnej, dostosowanej do ekstremalnych wahań poziomów wód. Przewidziano również przywrócenie bezpiecznych akwenów i portów schronienia, m.in. na jeziorach Grajewko i Popówka Wielka, co zwiększy bezpieczeństwo użytkowników szlaków wodnych w przypadku gwałtownego pogorszenia warunków pogodowych.

Kanał Grajewko – efekty realizacji I etapu projektu

Etap I projektu koncentruje się na Kanale Grajewko. Zakres robót obejmuje jego rozbudowę poprzez umocnienie brzegów stalowymi ściankami szczelnymi z żelbetowym oczepem, przebudowę kolidującej infrastruktury technicznej (sieci energetycznych oraz wodno‑kanalizacyjnych) oraz wykonanie wysuniętych główek wejściowych od strony jezior Niegocin i Grajewko.

Po zakończeniu inwestycji kanał osiągnie parametry drogi wodnej klasy Ia – około 170 m długości, 15 m szerokości i 1,6 m głębokości tranzytowej. Zastosowane rozwiązania projektowe ograniczą procesy zamulania i zmniejszą koszty przyszłego utrzymania obiektu.

Wartość Etapu I wynosi 9,4 mln zł, z czego ponad 8,1 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej. Projekt jest w trakcie realizacji – podpisano umowy na roboty budowlane i nadzory, a mimo trudnych warunków pogodowych prowadzone są działania zmierzające do dotrzymania terminu zakończenia robót do 6 grudnia 2026 r.

Modernizacja kanałów Sztynorckiego, Nidzkiego, Popówki oraz Jeglińskiego – II etap projektu

Etap II projektu obejmuje kompleksową modernizację kluczowych kanałów systemu Wielkich Jezior Mazurskich: Sztynorckiego, Nidzkiego, Popówki oraz Jeglińskiego. Zakres prac obejmie odbudowę zdegradowanych umocnień brzegowych, korektę geometrii koryt i główek, odmulenie kanałów i podejść żeglugowych oraz wykonanie elementów infrastruktury ekologicznej i bezpieczeństwa, takich jak przejścia dla zwierząt czy drabinki ratunkowe.

Docelowe parametry modernizowanych kanałów zakładają szerokość od 15 do 20 m oraz głębokość 1,6 m. Szacunkowa wartość Etapu II wynosi 161 mln zł, w tym 50,7 mln zł planowanego dofinansowania ze środków UE. Obecnie prowadzone są intensywne prace projektowe i środowiskowe, a rozpoczęcie robót budowlanych planowane jest na 2027 r.

Konsekwentna współpraca dla bezpiecznych i nowoczesnych szlaków wodnych Mazur

Podpisana umowa partnerska potwierdza konsekwentnie realizowaną strategię współpracy pomiędzy Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie a mazurskimi samorządami. Partnerstwo ze Stowarzyszeniem Wielkie Jeziora Mazurskie 2020 zapewnia spójność podejmowanych działań z rzeczywistymi potrzebami regionu, przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogów środowiskowych, obowiązujących decyzji administracyjnych oraz bezpieczeństwa mieszkańców i użytkowników dróg wodnych.

Przykładem efektywnej i długofalowej współpracy są inwestycje zrealizowane w minionych latach o łącznej wartości około 350 mln zł, współfinansowane ze środków Unii Europejskiej. Dzięki nim powstała nowa śluza Guzianka II, a także przeprowadzono modernizację Kanałów: Grunwaldzkiego, Tałckiego, Mioduńskiego, Łuczańskiego, Szymońskiego, Piękna Góra i Węgorzewskiego oraz rzeki Węgorapy. Nowe oblicze zyskała również śluza Guzianka I oraz stopień wodny w Karwiku – jedna z kluczowych budowli piętrzących, decydująca o gospodarowaniu wodą w Systemie Wielkich Jezior Mazurskich.

Efektem realizacji nowego projektu będzie dalsza poprawa stanu infrastruktury brzegowej i wodnej, zwiększenie retencji wód w systemie Wielkich Jezior Mazurskich, skuteczniejsza ochrona zasobów wodnych przed negatywnymi skutkami erozji oraz uporządkowanie ruchu turystycznego na obszarach cennych przyrodniczo. Projekt cieszy się szerokim poparciem samorządów, władz województwa warmińsko‑mazurskiego oraz lokalnych społeczności i stanowi istotny element długofalowego, zrównoważonego rozwoju regionu.