Twarda mycka trafiła na ścianę

Mikołajowi Kopernikowi, przybyło towarzystwo aż czterech warmianek. W Lidzbarku Kopernik spogląda na nas z muralu od 2023 roku. Od czerwca tego (2026) roku miasto ma kolejny, fantastyczny mural, którego motywem przewodnim jest warmiński czepiec czyli wspomniana „Twarda mycka”.

Czepiec był niegdyś ozdobą, znakiem statusu i jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów stroju warmińskiego. Nosiły go zamężne Warmianki podczas najważniejszych uroczystości. Dziś wraca jako symbol naszej regionalnej tożsamości.

Tradycyjny czepiec składał się z trzech głównych części: denka, otoku i wstążek. Denko miało kształt podkowy i było usztywnione, stąd właśnie określenie „twarda mycka”. Od wewnątrz podszywano je płótnem, a z zewnątrz pokrywano szlachetnymi tkaninami: jedwabiem, aksamitem albo adamaszkiem. Najbardziej efektowną częścią był haft, wykonywany złotymi lub srebrnymi nićmi. W zdobieniach pojawiały się m.in. motywy drzewa życia, granatu i kwiatów, a całość uzupełniały cekiny oraz kolorowe blaszki. Czepiec miał też wysoki, ozdobny otok. Obszywano go złotymi koronkami, a całość przykrywała biała, delikatna, marszczona koronka tiulowa. Po bokach przyszywano atłasowe wstążki, często suto marszczone. Mogły opadać na ramiona albo być wiązane pod brodą. Dzięki temu czepiec był widoczny z daleka i nadawał całemu strojowi uroczysty charakter.

Z czasem czepiec z głów żywych ludzi przeniósł się do muzeów i na strony książek etnograficznych.
Czepiec warmiński przetrwał jednak nie tylko w muzealnych gablotach. Stało się tak dzięki pochodzącej z Wileńszczyzny Krystynie Tarnackiej, która w 1998 r. w swojej pracowni rękodzieła „Dol-Art”, wykonała wówczas swój pierwszy czepiec i pozostałe elementy kobiecego stroju warmińskiego i wystąpiła w nich podczas Dni Lidzbarka Warmińskiego.Dzisiaj dochowała się już kilku uczennic, które same już tworzą czepce.

W 2021 roku umiejętności tworzenia czepca warmińskiego została wpisany na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Wniosek o wpis złożyły Krystyna Tarnacka i Izabela Treutle, pedagożka, regionalistka, animatorka i menadżerka kultury oraz członkini Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

"Czepiec warmiński, zwany w warmińskiej gwarze „twardą mycką” – to najbardziej zdobny element tradycyjnego stroju warmińskiego. Zakładano go tylko na ważne uroczystości, najczęściej kościelne. Przechowywano w skrzyni, w specjalnym pudełku z drewna lub plecionki wiklinowej. Był on niejednokrotnie najcenniejszym elementem kobiecego majątku, stanowił element posagu, był przekazywany z pokolenia na pokolenie - napisała o czepcu w jednym ze swoich tekstów.

Teraz czepiec wraz z czterema warmiankami zawędrował na jedną z lidzbarskich kamienic. Powstał z okazji 5-lecia wpisania go na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.Jego autorem jest Konstantin Kachanovsky, artysta z Ukrainy, który od dwóch lat mieszka w Lidzbarku. Tłem dla warmianek jest pejzaż podpatrzony pomiędzy Dobrym Miastem i Lidzbarkiem Warmińskim.

Mural zobaczycie tutaj: Kamienica Amfiteatr Miejski, ul. Plac Młyński 6

oprac. ih

Zobacz: