Pierwsza notatka o Mikołajkach pojawiła się w 1444 roku. Wtedy to Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego, Konrad von Erlichshausen, nadał Wawrzyńcowi Prusowi ziemie położone obok wsi kościelnej Mikołajki. Jej nazwa pochodzi od św. Mikołaja, patrona kaplicy usytuowanej na wzgórzu wiatracznym. Św. Mikołaj był według legend opiekunem żeglarzy i przejść wodnych. Jego imię na stałe wpisało się w nazwę najpierw skromnej mazurskiej wsi, a od 1726 roku - miasta noszącego nazwę Mikołajek.

W 1843 r. uruchomiona została stała żegluga po Wielkich Jeziorach powodująca ożywienie miasta. W 1911 r. Mikołajki uzyskały połączenie kolejowe z Mrągowem i Orzyszem. Mikołajki stały się popularną miejscowością letniskową.

Mikołajki pretendują obecnie do miana żeglarskiej stolicy Polski. Mikołajki ściągają do siebie przede wszystkim amatorów żeglarstwa i sportów wodnych. W sezonie letnim odbywa się tu szereg imprez związanych z tym sportem, ale nie tylko. Na scenie w centrum miasta i w wiosce żeglarskiej w każdy weekend odbywają się koncerty i zabawy. Sztandarowymi imprezami letnimi Mikołajek są obchody dni miasta i festiwal szantowy. Jednak oprócz wody i zabawy, w Mikołajkach dostępne są też inne atrakcje. W promieniu zaledwie kilku kilometrów od Mikołajek znajduje się szereg miejsc unikalnych pod względem flory i fauny.

Mikołajki sąsiadują z terenami Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Powierzchnia parku wynosi 55 tys. ha, a jego strefy ochronnej ok. 18 tys. ha. Mazurski Park Krajobrazowy położony na styku dwóch odmiennych form geomorfologicznych, moreny czołowej i sandrów, chroni bogactwo i różnorodność świata roślin i zwierząt, obfitość lasów, torfowisk, jezior i wód płynących. Na terenie parku znajduje się m.in.:
- ponad 60 jezior, w tym największe jezioro w Polsce - jez. Śniardwy,
- rzeka Krutyń uznana za jeden z najciekawszych szlaków kajakowych w Europie,
- ok. 850 gatunków roślin naczyniowych,
- bogata fauna i ponad 200 gatunków ptaków,
- 11 rezerwatów przyrody, w tym rezerwat biosfery jez. Łuknajno.

Warto zobaczyć w Mikołajkach
Kościół ewangelicko-augsburski z 1842 i Muzeum Reformacji
Kaplicę cmentarna z początku XX w.
Neogotycki kościół katolicki Matki Boskiej Różańcowej z 1910
Zabudowę miejską z przełomu XIX-XX w.


Warto zobaczyć w gminie Mikołajki
Baranowo: dwór z połowy XVIII wieku, przebudowany w 1838 r., kościół z 1904-1907 r., spichlerz z XIX w.
Kosewo: fermę jeleniowatych
Łukajno: dworek z I poł. XIX wieku, Rezerwat na jeziorze Łuknajno
Popielno: Stacja Badawcza PAN (żyjące na wolności tarpany i inne zwierzęta)
Woźnice:dwór z przełomu XIX/XX wieku, własność prywatna
Zełwągi: wieś Mormonów

Warto zobaczyć w sąsiednich gminach
Miłki
Mrągowo
Orzysz
Piecki
Pisz
Ruciane-Nida
Ryn



ED