Puszczyk to najliczniejsza i najczęściej spotykana sowa Europy. Jest sową średniej wielkości, krępej budowy ciała. Ubarwienie bardzo zmienne (najbardziej u sów), występuje w dwóch podstawowych odmianach kolorystycznych: szarej i brązowej, możliwe są też barwy pośrednie (rdzawe, szarobrunatne itp.), ale widać je dopiero u ptaków dorosłych. Na głowie brak tak charakterystycznych "uszu" z piór, jak u sowy uszatej. Samiec i samica nie różnią się wyraźnie wyglądem.
U odmiany brązowej grzbiet jest brązowy, prążkowany i cętkowany. Szlara jednobarwna, rdzawa lub szarawa, obwiedziona ciemnobrązową cienką linią, wokół dzioba biała, z jasnymi brwiami i wewnętrznymi obwódkami oczu. Dziób bladooliwkowy, oczy bardzo duże o czarnych tęczówkach. Spód ciała jasnopłowy, kreskowany i prążkowany. Skrzydła szerokie i zaokrąglone, podobnie jak grzbiet kreskowane i cętkowane z rzędami 3 białawych plam. Na lotkach ciemne poprzeczne paski. Nogi opierzone po końce palców, jasnopłowe z ciemnobrązowymi plamkami. Ogon jest krótki.
Odmiana szara ma podobny rysunek, tyle że zamiast brązów występują szarości.
Młode wyglądają podobnie, jednak kreskowanie jest delikatniejsze, a całe upierzenie bardziej puszyste.
Puszczyk jest mniejszy od myszołowa, ale większy od wrony.
Rozmiary: długość ciała: samce ok. 41–43 cm, samice ok. 43–46 cm; rozpiętość skrzydeł: samce ok. 90–95 cm, samice ok. 95–105 cm
Waga: samce ok. 450 g, samice ok. 550 g.
Prowadzi nocny tryb życia, przebywa najczęściej samotnie. Ptak osiadły, pozostaje w swoim terytorium przez cały rok. Jak wszystkie sowy, lata bezszelestnie, dzięki specjalnej strukturze lotek i ich ułożeniu w skrzydle.
Puszczyki gnieżdżą się w niewyścielonych dziuplach (preferują bukowe) na wysokości do 10 m, szczelinach skalnych, opuszczonych gniazdach wron, srok, krogulców lub myszołowów. W miastach zakładają gniazda na poddaszach, wnękach budynków, strychach i w kominach starych domów. Wykorzystują również skrzynki lęgowe wieszane przez człowieka, nory i jaskinie.

Zamieszkuje całę Europę, na wschodzie aż po Iran i zachodnią Syberię. Nie obserwuje się puszczyków jedynie w Irlandii, na Islandii, na dalekiej północy Rosji, Skandynawii i Szkocji oraz na niektórych wyspach Morza Śródziemnego. Występuje również w północnej Afryce (Maroko, Tunezja, Algieria) i w Azji (północno-zachodnie Indie, Himalaje, południowe Chiny, Korea i Tajwan).
Najpospolitsza sowa w Polsce, liczna także w miastach. Najczęściej widywana jednak w Karpatach i na Mazurach. To nieliczny ptak lęgowy.

Objęty ochroną gatunkową ścisłą. Wymaga ochrony poprzez zachowywanie starych dziuplastych drzew, jak też poprzez wywieszanie budek lęgowych.